İşyerinde Mobbing

İngilizceden dilimize geçmiş olan Mobbing’in sözcük anlamı psikolojik şiddet, kuşatma, baskıtaciz, yıldırma, sıkıntı verme anlamına gelmektedir.

KURUMSALHABERLER , 03.12.2009 -- Mobbing kavramı,1980’lerde Endüstri psikologu Heinz Leyman tarafından tanımlanarak iş yaşamında kullanılmaya başlanmıştır. Mobbing uygulayan zorba, saldırgan, yıldırıcı, duygusal istismarcı gibi isimler alırken, kendisine Mobbing uygulanan mağdur, duygusal istismara maruz kalan, yıldırıcı baskı altında kalan birey anlamına gelir.

Yapılan araştırmalar Alman okullarında öğrenim gören en az 10 öğrenciden birinin ciddi anlamda Mobbing’e maruz kaldığını ortaya koymaktadır.

Bir işyerinde karşılaşılan arkadan konuşmalar, günün yoğunluğu yada iş stresinden ötürü yapılan tartışmalar Mobbing olarak değerlendirilmez. Mobbing’den söz edebilmek için sistematik olarak gerçekleştirilen baskıcı bir yönetim, aşağılayıcı tavır, yıldırıcı faaliyetlerin kasıtlı olarak uygulanması gerekir. Bu anlamda illiyet bağının varlığı aranır.

Mobbing’e maruz kalanlar, işyerinde sevilen, bağımsız, yaratıcı, lider ruhlu çalışkan bireyler olduğu gibi sessiz, sakin, bireyler de olabilir. Mobbing, hiyerarşik bir yapının çatısı altında varlığını sürdürmektedir. Mobbing şu şekillerde ortaya çıkabilir; bireyin sürekli olarak sözünün kesilmesi, kendisini gösterecek özel bir görevin kendisine verilmesinin engellenmesi, tehtid etmek, aşağılayıcı, onur kırıcı söylemlerde bulunmak, dışlama Mobbing kapsamında değerlendirilir.

Ofis içi psikolojik şiddet olarak tanımladığımız Mobbing, insan onuru, haysiyeti gibi hukukumuzca korunan kavramları ihlal etmektedir. Çalışmak her vatandaşın hakkıdır ve kimse insan onuru ile bağdaşmayan eylemlerde bulunamaz. Türkiye’de TMO (Toprak mahsulleri odası) ve JMO (Jeoloji Mühendisleri Odası)‘ya yönelik açılmış 2 Mobbing davası bulunmaktadır. Mobbing bu yönüyle iş hukukunun kapsadığı alanda işe iadeyi gerektiren bir hukuksal sebep olarak karşımıza çıkarken ayrıca bir suç olarak tanımlanabilir. İş hukuku açısından işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkını sağlayabilir. Zira, aynı iş yerinde şef statüsünde olan bir kişinin, masasının üzerine kitap doldurarak diğer çalışanların kendisini görmesini engellemesini Mobbing olarak değerlendiren Yargıtay, bunun diğer çalışanlar üzerinde psikolojik baskı yarattığı görüşüne varmıştır. Yargıtay 9.Hukuk Dairesi, "Davacı, masasının üzerini kitapla dolduran şef tarafından hakarete uğradığı, psikolojik tacize uğradığının, toplanan delillerle tespit edilmiştir. Bu nedenle davacının haklı fesih nedeni vardır" denilerek emsal bir karara imza atmıştır.

Mobbing bir tehtid, taciz veya onur kırıcı davranış olduğu için korunan hukuksal yarar açısından da TCK’ nın ilgili maddelerince bir suç olarak ortaya tanımlanabilir.

Avrupa’da konuyla ilgili çok sayıda dava ve ağır para cezaları uygulanmaktadır. Benzer davaların Türkiye’de de açılması, Mobbing tanımının yaygınlaşıp anlaşılması böylelikle işvereni keyfi davranışlardan uzaklaştırılması, sendikaların da bu anlamda bilgilenmesi gerekmektedir.

###


Tweet