Diyabetik ayak oluşumunu önlemede eğitim şart

Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Diyabet Eğitiminden Sorumlu Uzman Hemşire Hülya Demir, diyabetli bireylerin ayaklarına her gün düzenli olarak bakım yapmaları gerektiğini belirtti.

KURUMSALHABERLER , 27.10.2009 -- Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Diyabet Eğitiminden Sorumlu Uzman Hemşire Hülya Demir, diyabetli bireylerin ayaklarına her gün düzenli olarak bakım yapmaları gerektiğini belirterek “Ayak bakımı yapılmadığında ayaklarda diyabetik ülserler gelişebilir ve tedavi edilemezse hastalar uzuvlarını kaybedebilirler. Oysa eğitimle diyabetik ülser gelişimini önlemek mümkündür” diyor.

Diyabet hastalığında ayak sorunları neden ortaya çıkar?
Toplumu tehdit eden hastalıklar arasında altıncı sırada yer alan diyabet, organ kayıplarının nedenleri arasında ise birinci sırada geliyor. Kan şekeri düzensiz ve yüksek seyreden bireylerde sağlıklı bireylere nazaran ayak problemleri daha fazla görülmektedir. Kişide ayrıca dolaşım bozukluğu ve his kaybının (diyabetik nöropati) olması da ayakla ilgili problemlerin tedavi sürecini geciktirmektedir.

Diyabetli bireylerde tüm yaşamları boyunca diyabetik ayak gelişme riski %25 olarak saptanmıştır. Gelişen her bir diyabetik ayak ülserinin iyileşme süresi ortalama 11–14 haftadır. Araştırma sonuçlarına göre günümüzde halen her 30 saniyede bir diyabete bağlı gelişen problemler nedeniyle hastaların ayağı/ bacağı cerrahi operasyonla kesilmek (ampütasyon) durumunda kalınmaktadır.

Diyabetik ayağın oluşumunda risk faktörleri nelerdir?
Diyabetik ayak; eğitim ile önlenebilir bir durumdur ve oluşmasında rol alan etmenleri bilmek korunmada önemlidir. Risk faktörleri;

• Kötü kan şekeri takibi,
• Kolesterol yüksekliği,
• 65 yaş ve üzeri,
• Ayakta ödem (su toplanması) varlığı,
• Aşırı kilo (obezite),
• Enfeksiyon varlığı (tırnak batması, yanıklar, mantar, vb.)
• Alkol ya da sigara içme öyküsünün varlığı,
• Ayakta şekil bozukluğu,
• Hijyen eksikliği,
• Dolaşım bozukluğunun olması,
• Temel ayak bakımı eksikliği,
• Ayakta nasır varlığı,
• Görme bozukluğunun olması,
• Uygun olmayan ayakkabı kullanımı,
• Fiziksel ya da kimyasal etkenlerle oluşan zedelenmeler,
• Geçirilmiş ayak ülseri veya ampütasyon öyküsünün olması,
• Diyabet eğitimi hiç alamamış hastalar,
• Ayakta his kaybının olması olarak sıralanabilir.

Diyabetli bireyler sağlıklı ayaklara sahip olabilmek için nelere dikkat etmelidir?
Diyabetli birey, sağlıklı ayaklar için cilt, tırnak bakımını yapmalı, çorap ve ayakkabı seçiminde sağlık ekibinin önerilerini dikkate almalıdır. Bunları daha ayrıntılı anlatmak gerekirse şöyle sıralayabiliriz:

Cilt bakımı
• Her akşam çoraplar çıkarıldığında ayaklar kontrol edilmelidir. Küçük zedelenmeler ya da kızarıklıklar olup olmadığına bakılmalı, küçük bir ayna yardımıyla ayak tabanları da dikkatle incelenmelidir. Eğer diyabetli bireyin görme problemi varsa yakınlarından yardım almalıdır.
• Fark edilen bir yara ya da uzun süreli devam eden bir kızarıklık varsa doktora başvurulmalıdır.
• Diyabetli birey diyabet tedavisinin kontrolü için hekime her gidişinde ayaklarını da muayene ettirmelidir. Diyabetik ayak ülserinin erken evrede yakalamak ya da önlemek için yılda en az 4 kez uzman bir hekim ya da hemşire tarafından ayak muayenesi yapılmalıdır.
• Ayaklar her gün ılık su ve pH değeri cilt yapısına uygun (pH=5.5) olan yumuşak bir sabun ile ayaklar yıkanmalıdır. Suyun sıcaklığı mutlaka bir derece yardımıyla kontrol edilmeli ve 370 C den fazla olmamalıdır. Diyabetli bireylerde his kaybı gelişebileceği için suyun ısısını (sıcak/soğuk) fark edemeyebilirler. Diyabetli bireylerde dikkatsizlik sonucu ayak yanıklarına oldukça sık rastlanmaktadır.
• Ayak banyosu sırasında tahriş edici uygulamalardan kaçınılmalıdır. Nasır ve sertlikler varsa suda yumuşadıktan sonra ponza taşı ile hassas bir şekilde inceltilebilir.
• Banyo sonrasında tüm ayak, özellikle parmak araları, yumuşak bir havlu yardımıyla iyice kurulanmalıdır. Bu uygulama parmak aralarında mantar gelişimini önleyecektir.
• Ayaklar kuru ise nemlendirici krem kullanılmalıdır. Ayaklarda aşırı terleme söz konusuysa pudra kullanılabilir.
• Parmaklarda pençeleşme varsa, eklem sertliği oluşmaması için düzenli masaj yapılmalıdır.
• Diyabetliler; ayaklarını doğrudan güneş ışığına maruz bırakmamalı, koruma faktörü yüksek güneş ürünleri kullanmalıdır. Kumsalda yürürken mutlaka ayağına koruyucu terlik ya da ayakkabı giymelidir. Sıcak kum yanıklara neden olabileceğinden ayaklar kuma gömülmemelidir.

Tırnak Bakımı
• Tırnak kesimi sırasında keskin makaslar kullanmak ayaklara zarar verebilir. Tırnakların düz bir şekilde tırnak makasıyla kesildikten sonra kenarlarının törpülenerek yuvarlatılması daha güvenli bir yöntemdir.
• Tırnak keserken derinin kesilmemesine dikkat edilmelidir.
• Kalın tırnaklar suda yumuşatıldıktan sonra özel bir makasla kesilmelidir.
• Gözü iyi görmeyen diyabetli birey kesinlikle kendi tırnağını kesmemeli, yardım almalıdır.
• Tırnaklarda mantar gibi hastalıklar mevcut ise tedavi edilmelidir.
• Tırnak batması gelişti ise doktora başvurulmalıdır.
• Nasır gelişimi mevcutsa tedavisi için doktora danışılmalı, nasırı kendi başına kesmeye ya da tedavi etmeye çalışılmamalıdır.

###


Tweet